एजेन्सी, २८ पुस । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ग्रिनल्याण्ड कब्जा गर्न हतारिएका छन् । यदि उनको इच्छाले मात्र पुग्ने भए उनले अहिले नै ग्रिनल्याण्ड कब्जा गर्न अमेरिकी सेना पठाउने थिए। तर यो त्यति सजिलो छैन। युरोपले पनि ग्रिनल्याण्ड बचाउन सक्दो प्रयास गरिरहेको छ। तर प्रश्न यो छ कि डोनाल्ड ट्रम्प किन ग्रिनल्याण्डको लागि यति धेरै हतारिएका छन् ?
ट्रम्पको ग्रिनल्याण्ड र आर्कटिक योजनाप्रति चीन र रुस किन चिन्तित छन् । ग्रिनल्याण्डमा अमेरिकाको तीव्र चासोले चीन र रुस जस्ता महाशक्तिहरूलाई किन चिन्तित बनाइरहेको छ भनेर बुझ्नु जरुरी हुन्छ । वास्तवमा, आर्कटिकमा रहेको शताब्दी पुरानो बरफ द्रुत गतिमा पग्लिरहेको छ, र यो पग्लिरहेको बरफले नयाँ समुद्री मार्गहरू खोल्न थालेको छ। यसले समुद्री व्यापार मात्र नभई नयाँ सैन्य सन्तुलन पनि आवश्यक बनाएको छ।
यी महत्वपूर्ण समुद्री मार्गहरू मध्ये एक उत्तरपश्चिम मार्ग हो । यो क्यानडाको उत्तरी तट हुँदै युरोपलाई एसियासँग जोड्ने समुद्री मार्ग हो। भूराजनीतिक विज्ञहरूले यसलाई उत्तरको भविष्यको ‘पनामा नहर’ भनेका छन् । पानामा नहरको दुवै छेउमा चीनको बढ्दो प्रभावलाई लिएर अमेरिका वर्षौंदेखि सतर्क छ र डोनाल्ड ट्रम्पले यस विषयमा सार्वजनिक रूपमा विवादसमेत गरिसकेका छन् ।
त्यसैले, उनको नयाँ रणनीतिको उद्देश्य आर्कटिकमा कुनै पनि प्रतिद्वन्द्वी शक्तिलाई निर्णायक फाइदा लिनबाट रोक्नु हो, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव चीन र रूसमा पर्नेछ।
डोनाल्ड ट्रम्प किन ग्रिनल्याण्डप्रति यति धेरै जिद्दी गर्छन् ?
डोनाल्ड ट्रम्पको ग्रिनल्याण्डप्रतिको जिद्दी केटाकेटी जस्तो लाग्न सक्छ, तर यो भूराजनीतिक लडाईं हो। यो सम्पूर्ण प्रक्रियामा ग्रिनल्याण्डले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। नर्थवेस्ट प्यासेजको पश्चिमी छेउमा पहिले नै अमेरिकी क्षेत्र अलास्का छ भने ग्रीनल्याण्ड यसको पूर्वी प्रवेशद्वारमा अवस्थित छ। भूराजनीतिक विज्ञ जेफ महोनका अनुसार ग्रिनल्याण्ड यस समुद्री मार्गको ूपूर्वी भागू हो। युरोपबाट एसिया जाने जहाजहरूले उत्तरपश्चिम मार्गमा प्रवेश गर्नु अघि ग्रीनल्याण्ड वरपरको समुद्री क्षेत्रबाट गुज्रनु पर्छ।
यस्तो अवस्थामा, यदि अमेरिकाले ग्रीनल्याण्डमा आफ्नो सैन्य, राजनीतिक वा रणनीतिक उपस्थिति बलियो बनाउँछ भने, यसले यो सम्पूर्ण मार्गको दुबै छेउलाई दृढतापूर्वक नियन्त्रण गर्न सक्छ। जसरी अमेरिकाले दशकौंदेखि पनामा नहर र विश्वव्यापी व्यापार नियन्त्रण गर्दै आएको छ। चीनलाई अमेरिकाको यो मनसाय लामो समयदेखि थाहा छ, त्यसैले उसले विश्वभर आफ्नो रणनीतिक आधारहरू खोजिरहेको छ। चीनले पहिले नै आफूलाई ुआर्कटिक नजिककोु देश घोषणा गरिसकेको छ र रूसको उत्तरी तटमा बग्ने उत्तरपूर्वी मार्गमा आफ्नो पकड बलियो बनाउन रूससँग काम गरिरहेको छ।
